Hiểu rõ Bitcoin Blockchain: Fork là gì? Hard fork là gì? Soft fork là gì?

Xem nhanh nội dung

    Fork là một hiện tượng phổ biến trong phần mềm máy tính và đại diện cho một thuật ngữ kỹ thuật nằm ngoài phạm trù hiểu biết của rất nhiều người.

    Vì vậy, để hiểu rõ hơn về fork cũng như các loại fork, chúng ta cần phải "đào sâu" vào Bitcoin và công nghệ của nó, ở đây là Blockchain, mà tính sáng tạo của nó đang dẫn đầu hệ sinh thái tiền điện tử.


    Bitcoin là một mạng lưới thanh toán ngang hàng (P2P) phi tập trung và là một loại tiền tệ. Cơ chế cơ bản của Bitcoin là giao thức phần mềm của nó, cấu thành một loạt các đoạn code máy tính phục vụ cho những quy tắc được xác định trước cho mạng lưới.

    Một điều quan trọng cần hiểu là phần mềm của Bitcoin là mã nguồn mở (open-source), nhờ đó các đoạn code máy tính cơ bản là miễn phí và có sẵn cho bất kỳ ai theo dõi, kiểm tra và sử dụng.

    Có thể bạn quan tâm:

    Fork là gì?

    Blockchain – công nghệ đứng đằng sau Bitcoin – là một sổ cái kế toán phân phối được tạo thành từ các "block" (khối) dữ liệu mà chúng liên tục phát triển, hình thành một chuỗi các block (từ đó chúng ta có cụm từ "block-chain").

    Vì Bitcoin là một mạng lưới phi tập trung, những người tham gia mạng lưới cần phải đồng ý về một bộ quy tắc chung để xác thực các giao dịch, nhằm đạt được sự đồng thuận. Do đó, điều này dẫn đến kết quả trong một chuỗi dữ liệu đã-được-xác-minh mà mọi người chấp nhận là chính xác, hoặc là một sự thật duy nhất.


    Fork hình thành khi một Blockchain đơn lẻ bị tách ra thành 2 nhánh, hoặc là do:

    1. Phân chia đồng thuận

    Vì Bitcoin là một mạng lưới phân tán và phân cấp, một fork sẽ xảy ra khi các thợ mỏ phát hiện cùng lúc một khối, dẫn đến kết quả là hai chuỗi phân tách. Tuy nhiên, đây chỉ là một fork tạm thời vì chuỗi nào tìm ra khối tiếp theo trước tiên sẽ trở thành chuỗi dài nhất và tự động trở thành một sự thật (truth). Cho nên, chuỗi ngắn hơn sẽ bị mạng lưới bỏ qua.

    2. Thay đổi trong các Quy tắc ngầm của Giao thức

    Điều này thể hiện sự thay đổi có ý thức về các đoạn code cơ bản tạo bởi những nhà phát triển và mang tính chất vĩnh viễn. Lý do của sự thay đổi codebase có thể bắt nguồn từ:

    • Thêm các tính năng mới để nâng cao những chức năng của mạng lưới
    • Thay đổi quy tắc cốt lõi (chẳng hạn như tăng kích thước khối)

    Vì các fork xuất hiện trong danh mục đầu tiên (Phân chia đồng thuận) là tạm thời, phạm vi tập trung nên nằm ở danh mục thứ hai, đó là "Thay đổi trong các Quy tắc ngầm của Giao thức". Các fork trong danh mục này là vĩnh viễn và yêu cầu người tham gia trong mạng lưới nâng cấp phần mềm Bitcoin, để tích hợp các thay đổi mới vào phần mềm hiện tại của họ.

    Thông thường, sự thay đổi các quy tắc ngầm của giao thức sẽ được phân thành 2 loại chính như sau: Soft fork và Hard fork.


    Soft fork là gì?

    Soft fork là một phần mềm nâng cấp tương thích với các phiên bản cũ hơn. Điều này đồng nghĩa với việc những người tham gia không nâng cấp phần mềm mới vẫn có thể tham gia xác thực và xác minh giao dịch. Việc thực hiện soft fork có phần dễ dàng hơn khi chỉ yêu cầu một phần lớn những người tham gia cần phải nâng cấp phần mềm.

    Tất cả những người tham gia, cho dù họ đã update hay chưa, vẫn sẽ tiếp tục nhận biết các khối mới và duy trì khả năng tương thích với mạng lưới. Tuy nhiên, một điểm cần lưu ý, đó là chức năng của người tham gia không-nâng-cấp sẽ bị ảnh hưởng.

    Một ví dụ cụ thể về soft fork là khi quy tắc mới cho rằng kích thước khối sẽ được thay đổi từ 1MB hiện tại (1,000KB) sang 800KB. Những người tham gia không-cập-nhật (non-upgraded) vẫn sẽ biết được các giao dịch sắp tới là hợp lệ. Vấn đề chỉ xảy ra khi thợ mỏ non-upgraded cố gắng đào các khối mới, thì khối của họ (lẫn nỗ lực) sẽ bị mạng lưới từ chối.

    Do đó, các soft fork đại diện cho một cơ chế nâng cấp sẽ dần dần khuyến khích những người chưa update phần mềm tham gia cập nhật, hoặc là họ sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị giảm thiểu chức năng.

    Ví dụ về các soft fork trong quá khứ

    • BIP 66: Một soft fork trên chữ ký xác thực của Bitcoin
    • P2SH: Một soft fork cho phép các địa chỉ đa chữ ký trong mạng lưới của Bitcoin

    Hard fork là gì? Hard fork Bitcoin là gì?

    Hard fork là một phần mềm cập nhật không tương thích với các phiên bản cũ hơn. Tất cả những người tham gia bắt buộc phải nâng cấp sang phần mềm mới để có thể tiếp tục tham gia và xác thực các giao dịch mới.

    Những ai chưa nâng cấp sẽ bị tách biệt khỏi mạng lưới và không thể xác thực giao dịch mới. Sự phân tách này dẫn đến sự phân kỳ vĩnh viễn của Blockchain. Miễn là có sự hỗ trợ trong chuỗi thiểu số – dưới hình thức của những người tham gia mining trong chuỗi – thì cả hai chuỗi sẽ tồn tại cùng một lúc.


    Hard fork có thể hoặc là được lên kế hoạch hoặc là gây ra tranh cãi.

    1. Planned Hard fork (lên kế hoạch)

    Planned hard fork là một bản nâng cấp giao thức đã được nêu trên lộ trình của dự án (roadmap) kể từ khi bắt đầu. Vì nó là bản nâng cấp để nâng cao khả năng và tính năng của Blockchain, toàn bộ cộng đồng – do các nhà phát triển cốt lõi đứng đầu – sẽ chuyển tiếp sang chuỗi mới khi bản nâng cấp yêu cầu một sự thay đổi trong codebase cơ sở. Điều này dẫn đến sự "tàn lụi" của các chuỗi cũ, bởi chúng không còn giá trị khi bị thiếu đi những điểm nhấn. Cho nên, điều này sẽ không kéo theo việc hình thành một coin mới.

    Các ví dụ về Planned Hard fork

    Byzantium của Ethereum: Giai đoạn đầu tiên của kế hoạch cấp 2-đợt của Ethereum, Byzantium xuất hiện vào tháng 10/2017 và đại diện cho việc nâng cấp cơ sở Blockchain của Ethereum cho khả năng mở rộng tốt hơn và tích hợp các giao dịch riêng tư (private).

    Monero: Vào tháng 01/2017, Monero đã hard-fork nhằm giới thiệu một bản nâng cấp cho network, bằng cách triển khai tính năng mang tên Ring Confidential Transactions (RCT) để cải thiện tính riêng tư và bảo mật của nó.

    2. Contentious Hard fork (gây tranh cãi)

    Một contentious hard fork xảy ra là bởi những bất đồng bên trong cộng đồng, dẫn đến việc một phần trong số đó tạo một chuỗi mới (và trong mắt họ thì nó tốt hơn), bằng cách giới thiệu hàng loạt các thay đổi lớn cho code, giống như việc tạo ra Bitcoin Cash. Hard fork Bitcoin cũng đã trải qua 2 giai đoạn, đó là Bitcoin Gold và Segwit2X.


    Các ví dụ về Contentious Hard fork

    Bitcoin Cash: Bitcoin Cash là một hard fork được dàn dựng bởi một phần của cộng đồng với mong muốn Bitcoin có khả năng mở rộng quy mô tốt hơn, thông qua việc tăng kích thước khối từ 1MB lên đến 8MB. Điều này sẽ cho phép xử lý nhiều giao dịch hơn, từ đó giảm phí giao dịch và hạn chế tình trạng tắc nghẽn mạng lưới khi mức sử dụng được tăng lên. Và hard fork này, như bạn đã biết, dẫn đến việc hình thành một loại tiền tệ mới mang tên Bitcoin Cash.

    Ethereum Classic: Ethereum phát hành hard fork nhằm đảo ngược tác động của một vụ hack xảy ra trong ứng dụng của họ (mang tên Decentralised Autonomous Organization, hoặc gọi tắt là DAO). Tuy nhiên, một phần thiểu số của cộng đồng đã phản đối việc thay đổi Blockchain bằng bất cứ giá nào, để bảo tồn bản chất bất biến của nó. Khi các nhà phát triển cốt lõi của Ethereum lẫn phần lớn cộng đồng tiếp tục bước trên con đường hard fork, thì một nhóm nhỏ đã chọn cách ở lại, không nâng cấp phần mềm và tiếp tục đào coin mà nay đã trở thành Ethereum Classic (ETC). Có một điều quan trọng cần lưu ý đó là mặc dù phần lớn đều đổi qua chuỗi mới, nhưng họ vẫn giữ lại biểu tượng ETH lúc ban đầu, trong khi nhóm thiểu số hỗ trợ chuỗi cũ lại đổi thành Ethereum Classic (ETC).

    3. Spin-off Coin (Coin phụ)

    Vì giao thức của Bitcoin là mã nguồn mở, bất kỳ ai cũng có thể xem codebase, và thực hiện các thay đổi trong đó nhằm mục đích tạo ra một loại coin mới với nhiều tính năng mới. Ví dụ, Litecoin là một fork của Bitcoin, được tạo ra từ việc thay đổi codebase của Bitcoin. Tính năng của Litecoin bao gồm các thay đổi như sau:

    • Thời gian khối trung bình 2.5 phút so với 10 phút của Bitcoin
    • Thuật toán đồng thuận khác nhau: Scrypt thay vì SHA-256 của Bitcoin
    • Sửa đổi lượng cung thành 84 triệu thay vì 21 triệu của Bitcoin

    Các loại coin biến thể của Bitcoin (từ việc dẫn xuất Bitcoin code)

    • Namecoin
    • Peercoin
    • Litecoin
    • Dogecoin
    • Auroracoin


    Sự kiện Hard fork sắp tới trong năm 2018

    • Quý 2, 2018 – HempCoin: Đổi mới THC token với bản chất ẩn danh và sở hữu các khả năng masternode.
    • Mùa Hè 2018 – DigiByte: Cập nhật giao diện, sửa lỗi và thêm tính năng cho ví DigiByte.
    • Quý 3, 2018 – BitcoinZeroX: Dự án hợp nhất Bitcoin Blockchain với giao thức Zero của Hexx coin, tạo ra một đồng tiền hoàn toàn mới mang tên BitcoinZeroX (BTCZ).
    • Mùa Đông 2018 – Dogethereum: Một loại tiền tệ kỹ thuật số phi tập trung mới, thành lập dựa trên nền tảng của Dogecoin và thuật toán Ethereum, với tốc độ giao dịch nhanh nhất, cùng hợp đồng thông minh, đã xuất hiện trên Bitcointalk.

    Kết luận

    Nhìn chung, hard fork là một khía cạnh không thể tránh khỏi của tiền điện tử tại thời điểm này. Một số hợp pháp, nhưng vẫn tồn tại những "nhân vật" lừa đảo. Tuy nhiên, chúng ta cần phải tôn trọng quyền lợi của cộng đồng nhằm phát triển các dự án như vậy nếu tiếp tục tuân thủ những nguyên tắc phân cấp và mã nguồn mở, cũng là cách thức mà Satoshi đã sử dụng khi phát hành Bitcoin code.

    Hơn nữa, nếu bất kỳ ai hiểu được nguyên tắc của các contentious hard fork, họ sẽ nhận ra rằng trách nhiệm thực sự của cộng đồng là tự mình kiểm toán – rất có thể đây cũng là tầm nhìn của Satoshi khi xây dựng Bitcoin và rồi "biến mất khỏi thế gian".


    Hiện có rất nhiều thông tin sai lệch và quan niệm sai lầm về các hard fork, bản chất của chúng, quy trình thực hiện, và cả việc mua lại bởi những người nắm giữ đồng coin. Tuy nhiên, một điều quan trọng cần lưu tâm là vẫn có các dự án hợp pháp, và thậm chí một số còn sở hữu phần mềm tiên tiến hơn hẳn bản gốc được phát hành bởi các nhà phát triển lúc ban đầu.


    Cám ơn bạn đã đọc bài viết của https://thitruongcoin.vn/ – Hãy truy cập vào website thường xuyên để theo dõi tin tức Bitcoin hôm nay, những chủ đề nóng hổi về tiền điện tử, Blockchain, chia sẻ thông tin ICO Review, v..v... Chúc bạn nhiều niềm vui và may mắn!

    Zaja Cash